Nowe rozporządzenie w sprawie orzeczeń

STAN PRAWNY NA 31 MARCA 2026

30 marca 2026 r. w Dzienniku Ustaw ogłoszono nowe Rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno- pedagogicznych. Wydanie nowego aktu prawnego ma na celu m.in. poprawę organizacji i jakości usług świadczonych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne. Zakłada ono zwiększenie efektywności procesów decyzyjnych zespołów oraz lepsze wykorzystanie zasobów kadrowych, co przyczyni się do poprawy dostępności oferowanego wsparcia. Co do zasady Rozporządzenie wejdzie w życie 14 kwietnia 2026 r.

Nowe przepisy wejdą w życie po 14 dniach od dnia ogłoszenia (czyli 14 kwietnia 2026 r.), z wyjątkiem przepisów, które będą obowiązywać od 1 września 2026 r., dotyczących obowiązkowego wydawania orzeczeń i opinii dla wszystkich dzieci z niepełnosprawnościami przez właściwe terenowo poradnie.

Podstawą prawną wydania omawianego Rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych jest art. 127 ust. 18 Prawa oświatowego, zgodnie z którym minister właściwy do spraw oświaty
i wychowania określi, w drodze rozporządzenia, skład zespołów orzekających, tryb ich powołania, szczegółowe zasady działania tych zespołów, tryb postępowania odwoławczego oraz wzory orzeczeń i opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Ten akt prawny powinien uwzględniać jak najpełniejszą realizację potrzeb dziecka lub ucznia, a także zapewnić możliwość dostosowania form wychowania przedszkolnego, form kształcenia oraz działań w ramach wczesnego wspomagania rozwoju do aktualnych możliwości psychofizycznych dziecka lub ucznia.

Nowy akt zastąpi obecnie obowiązujące Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia
7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Uzasadnienie do wydania nowego aktu prawnego

Zmiany ujęte w Rozporządzeniu są odpowiedzią na zgłaszane od dawna postulaty dyrektorów publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych i szkół, rodziców uczniów oraz przedstawicieli związków zawodowych.

Uzasadnienie do Rozporządzenia podaje, że potrzeba zmian w zakresie organizacji pracy zespołów jest uzasadniona rosnącą liczbą wniosków wpływających rokrocznie do publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych o wydanie opinii i orzeczeń. Liczba dzieci i uczniów wymagających specjalistycznego wsparcia edukacyjnego powiększa się, na co wskazują dane zgromadzone w systemie informacji oświatowej, ponieważ w ciągu ostatniej dekady liczba dzieci i młodzieży z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego wzrosła o 130 proc.: w roku szkolnym 2015/2016 było ich 150 tys., a w 2024/2025 – 343 tys., co wyraźnie wskazuje na zwiększone potrzeby w zakresie diagnozowania i orzekania w poradniach oraz właściwej organizacji i dostosowania procesu kształcenia.

W roku szkolnym 2024/2025 ponad 73 proc. dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego uczęszczało do przedszkoli i szkół ogólnodostępnych, zgodnie z decyzją ich rodziców. Najdynamiczniej rośnie liczba dzieci z autyzmem, w tym zespołem Aspergera, która w ciągu dziesięciu lat zwiększyła się ponad dziesięciokrotnie: w roku szkolnym 2013/2014 – 10 tys., a w roku szkolnym 2023/2024 – 101 tys. Sytuacja ta wymaga zapewnienia efektywnego wsparcia w procesie orzekania i kształcenia tej grupy dzieci i uczniów.

Ponadto w uzasadnieniu do nowego aktu można przeczytać, że konieczność zaangażowania pracowników poradni w pracę zespołów orzekających działających w tych poradniach często wpływa na ograniczenie czasu, jaki ci pracownicy mogliby poświęcić na bezpośrednią pracę z dziećmi i ich rodzinami zgłaszającymi się po pomoc do poradni, inną niż proces diagnostyczny zmierzający do wydania orzeczenia czy opinii o wczesnym wspomaganiu rozwoju.

Ważne!

Prawidłowe funkcjonowanie zespołów, w tym wydawanie odpowiednich zaleceń oraz mniejsze obciążenie poradni, ma pozwolić na skuteczniejsze wspieranie rozwoju dzieci i ich pełniejsze uczestnictwo w zajęciach.

Zmiany wynikające z nowego aktu prawnego

Rozporządzenie zakłada, że dzieci lub uczniowie z niepełnosprawnością dotyczącą niesłyszenia, słabego słyszenia, niewidzenia, słabego widzenia, autyzmu, w tym zespołu Aspergera, będą mogły uzyskać pomoc we wszystkich publicznych poradniach, zgodnie z ich właściwością terenową.

Należy zauważyć, że zgodnie z § 3 ust. 4 obecnie obowiązującego Rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych orzeczenia i opinie dla wymienionych grup dzieci i uczniów wydawały jedynie poradnie wskazane przez kuratorów oświaty, za zgodą organów prowadzących te poradnie. Rozwiązanie przewidziane w § 3 ust. 1 nowego Rozporządzenia zakłada, że zespoły wydają orzeczenia i opinie dla dzieci i uczniów uczęszczających do przedszkoli, szkół i ośrodków, mających siedzibę na terenie działania poradni.

Poradnie, w których właściwość zespołów zostanie rozszerzona o działania związane z wydawaniem orzeczeń dla dzieci i uczniów niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, będą zobowiązane do dostosowania warunków działania do wymagań z dotychczasowego brzmienia § 3 ust. 5 uchylanego Rozporządzenia, w terminie do dnia 1 września 2026 r.

W przypadku poradni, w których dotychczas działały wyłącznie zespoły, o których mowa w § 3 ust. 4 obecnie obowiązującego Rozporządzenia, organ prowadzący określi ich teren działania. Jednocześnie poradnie te będą mogły nadal wydawać orzeczenia dla dzieci i uczniów z niepełnosprawnościami słuchu i wzroku oraz z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera.

Ważne!

Wprowadzenie nowych rozwiązań ma zwiększyć dostępność usług poradni psychologiczno- pedagogicznych oraz skrócić czas oczekiwania na diagnozę i uzyskanie opinii lub orzeczenia.

Kolejna zmiana ma charakter porządkujący i polega na wskazaniu, że orzeczenia i opinie dla dzieci i młodzieży posiadających zezwolenie, o którym mowa w art. 37 ust. 1 Prawa oświatowego, będą wydawać zespoły orzekające działające w publicznych poradniach właściwych ze względu na siedzibę przedszkola lub szkoły, której dyrektor wydał to zezwolenie (§ 3 ust. 2 nowego Rozporządzenia). Nadmienić należy, że zezwolenie z art. 37 ust. 1 Prawa oświatowego dotyczy spełniania obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego poza przedszkolem oraz obowiązku szkolnego poza szkołą.

Zespół orzekający, formułując orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, będzie określał wpływ realizacji obowiązku szkolnego lub nauki poza szkołą na prawidłowy rozwój psychospołeczny dziecka. Rozwiązanie to ma wspierać rodziców w podejmowaniu decyzji dotyczących formy realizacji obowiązku szkolnego lub nauki przez dziecko poza szkołą.

Warto również zwrócić uwagę na § 4 ust. 2 nowego Rozporządzenia, bowiem regulacja ta zakłada, że w skład zespołu orzekającego wchodzą inni specjaliści, w szczególności tyflopedagog, rehabilitant wzroku, logopeda, w tym surdologopeda lub neurologopeda, surdopedagog, fizjoterapeuta, instruktor terapii uzależnień, specjalista w dziedzinie psychoterapii uzależnień lub inne osoby posiadające kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej, jeżeli ich udział w pracach zespołu jest niezbędny. Oznacza to zwiększoną elastyczność w ustalaniu składu zespołu.

Dodatkowo w § 4 ust. 5 nowego Rozporządzenia wprowadzono przepisy, zgodnie z którymi w posiedzeniu zespołu może brać udział:

• na wniosek przewodniczącego zespołu i za zgodą rodziców dziecka lub ucznia lub za zgodą pełnoletniego ucznia – tłumacz języka migowego, polskiego języka migowego, systemu językowo-migowego, sposobów komunikowania się osób głuchoniemych lub osoba, o której mowa w art. 3 pkt 1 Ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. z 2023 r. poz. 20),

• na wniosek lub za zgodą rodziców dziecka lub ucznia lub na wniosek lub za zgodą pełnoletniego ucznia – inne osoby, których wiedza o dziecku lub uczniu jest znacząca dla oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia, w tym osoby wykonujące zawód medyczny realizujące świadczenia gwarantowane z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 31d Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.).

• Osoba wykonująca zawód medyczny, o której mowa w § 4 ust. 5 pkt 3 nowego Rozporządzenia, może brać udział w posiedzeniu zespołu również z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej zapewniających w szczególności:

  • transmisję obrad posiedzenia w czasie rzeczywistym,

  • wielostronną komunikację w czasie rzeczywistym umożliwiającą uczestnikom posiedzenia

    zabieranie głosu
    – z zachowaniem niezbędnych zasad bezpieczeństwa.

    Zmiany w dokumentacji wymaganej przez poradnię

    Regulacja § 6 nowego Rozporządzenia dotyczy wymaganej przez poradnię dokumentacji. W ust. 2 pkt 4 mowa jest o tym, że wniosek o wydanie orzeczenia lub opinii zawiera m.in. oświadczenie wnioskodawcy, że wyraża on zgodę na przesłanie wydanego orzeczenia lub opinii do przedszkola, szkoły bądź ośrodka, do których dziecko lub uczeń uczęszczają albo do których zostali przyjęci przed złożeniem wniosku.

    W sytuacji niewyrażenia zgody wniosek pozostawia się bez rozpoznania. Jeśli rodzic (wnioskodawca) nie wyrazi takiej zgody, to wnioskowi nie zostanie nadany dalszy bieg, co stanowi istotną zmianę w stosunku do dotychczasowej praktyki, gdy rodzice mieli prawo zatrzymać orzeczenie i nie przekazywać go jednostce oświatowej.

    Jak jednak wskazuje § 34 nowego Rozporządzenia, wnioski o wydanie orzeczenia albo opinii złożone przed dniem wejścia w życie tegoż rozporządzenia zachowują ważność. Rozpatruje się je na podstawie przepisów dotychczasowych, z tym że przewodniczący zespołu wzywa wnioskodawców do uzupełnienia wniosków o dane, o których mowa m.in. w § 6 ust. 2 pkt 4. Wniosek uzupełnia się więc o oświadczenie wnioskodawcy, w którym wyraża on zgodę na przesłanie wydanego orzeczenia lub opinii do przedszkola, szkoły lub ośrodka, do których dziecko lub uczeń uczęszczają lub do których zostali przyjęci przed złożeniem wniosku.

    W § 6 ust. 3 nowego Rozporządzenia wprowadzony został obowiązek dołączenia przez wnioskodawcę będącego rodzicem podpisującym wniosek oświadczenia o przyczynie braku podpisu drugiego rodzica na wniosku lub braku złożenia przez niego wymaganych oświadczeń.  Celem tej zmiany jest skompletowanie dokumentacji oraz umożliwienie zespołowi podjęcia merytorycznej decyzji, również w przypadkach gdy drugi rodzic z różnych przyczyn nie uczestniczy w procedurze składania wniosku. Przepis ten eliminuje przedłużanie postępowania zespołu z powodów formalnych, niezależnych od poradni.

Dodatkowo, w przypadku gdy oboje rodzice posiadają pełnię praw rodzicielskich, zmiana ma na celu zapewnienie poszanowania tych praw oraz prawa do ochrony interesu dziecka przez obydwoje rodziców. Powyższa zmiana jest odpowiedzią na liczne zgłoszenia od rodziców oraz skargi składane do kuratoriów oświaty i Ministerstwa Edukacji Narodowej. Rodzice po rozwodzie lub będący w separacji nie informują się wzajemnie o złożeniu wniosku do poradni, co prowadzi do sprzeciwu drugiego rodzica posiadającego pełnię praw rodzicielskich i wydłuża postępowanie zespołu.

Charakterystyka i ocena funkcjonowania ucznia

Zgodnie z § 7 ust. 2 nowego Rozporządzenia w celu uzyskania charakterystyki funkcjonowania dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce przewodniczący zespołu zwraca się do właściwego dyrektora o przekazanie opinii o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, w tym o trudnościach oraz mocnych stronach i uzdolnieniach dziecka lub ucznia rozpoznanych przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów, prowadzących zajęcia z dzieckiem lub uczniem, informując o tym wnioskodawcę pisemnie lub w innej formie uzgodnionej z wnioskodawcą. Zasadniczym celem tych regulacji jest zapewnienie zespołowi możliwości uzyskania kompleksowej charakterystyki funkcjonowania dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce.

W § 7 ust. 6 nowego Rozporządzenia przedstawiono zakres opinii, która uwzględnia wyniki obserwacji funkcjonowania dziecka lub ucznia oraz działania diagnostyczne przeprowadzone
w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, a także opis trudności, mocnych stron i uzdolnień dziecka lub ucznia rozpoznanych przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów prowadzących zajęcia. W przypadku dzieci lub uczniów objętych kształceniem specjalnym informacja ta obejmuje aktualną wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania dziecka lub ucznia, natomiast w odniesieniu do dzieci lub uczniów uczestniczących w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych – aktualną okresową ocenę funkcjonowania dziecka lub ucznia.

Integralną część opinii stanowią również dane dotyczące działań podjętych przez nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów w celu poprawy funkcjonowania dziecka lub ucznia, a także informacje na temat form i okresu udzielanej pomocy psychologiczno- pedagogicznej, czasu jej trwania, efektów podejmowanych działań oraz uzyskanego wsparcia. Istotną część opinii stanowią wnioski dotyczące dalszej pracy z dzieckiem lub uczniem, ukierunkowane na poprawę jego funkcjonowania.

Zgodnie z § 7 ust. 3 nowego Rozporządzenia dyrektor przedszkola, szkoły, ośrodka lub placówki jest obowiązany do przekazania wskazanej opinii w terminie 10 dni od dnia otrzymania wniosku. Natomiast zgodnie z § 8 ust. 1 nowego Rozporządzenia przed wydaniem orzeczenia lub opinii zespół, w celu rozpoznania mechanizmów funkcjonowania, przeprowadza ocenę funkcjonowania dziecka lub ucznia.

Zgodnie z § 8 ust. 2 nowego Rozporządzenia ocena jest dokonywana na podstawie danych dotyczących:

• aktywności i uczestniczenia dziecka lub ucznia w codziennych aktywnościach i życiu społecznym, odpowiednio do indywidualnych możliwości rozwojowych, przy czym ocena poziomu aktywności i uczestniczenia dziecka lub ucznia powinna uwzględniać także wpływ barier oraz ułatwień w środowisku nauczania i wychowania,

• charakterystyki funkcjonowania dziecka lub ucznia w aspekcie funkcji i struktur ciała, w tym odpowiednio zdrowia psychicznego, percepcji, funkcji motorycznych, mowy i funkcji poznawczych, funkcji emocjonalno-społecznych oraz innych indywidualnych cech, które mogą wpływać na funkcjonowanie dziecka lub ucznia w różnych obszarach życia,

• zakresu i rodzaju trudności edukacyjnych lub wychowawczych, jakie pojawiają się u

  dziecka lub ucznia w związku z realizacją programu wychowania przedszkolnego lub programów nauczania obowiązujących w oddziale, do którego uczęszcza, z uwzględnieniem ewentualnych dostosowań wprowadzonych w toku realizacji tych programów,

• efektywności działań wspierających funkcjonowanie dziecka lub ucznia, jeżeli takie były podejmowane w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, lub innej pomocy o charakterze terapeutycznym odpowiednio w ramach wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, pomocy psychologiczno-pedagogicznej, kształcenia specjalnego lub zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

  Ocena jest dokonywana z uwzględnieniem informacji uzyskanych:

• od rodziców,

• od nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych lub specjalistów, prowadzących

  zajęcia z dzieckiem lub uczniem,

• od dziecka lub ucznia, z tym że informacje uzyskuje się w sposób dostosowany do wieku

  i możliwości psychofizycznych dziecka lub ucznia,

• zdokumentacji.

  Analizowany jest także zakres i charakter trudności wynikających z realizowanego programu nauczania lub wychowania przedszkolnego, z uwzględnieniem wprowadzonych dostosowań, co ma pozwalać zidentyfikować bariery, które nie muszą wynikać wyłącznie z czynników związanych
  z rozwojem psychofizycznym czy stanem zdrowia dziecka, ale także z czynników środowiskowych (w tym np. organizacyjnych), wpływających na efektywność procesu uczenia się.

  Istotna jest również ocena efektywności dotychczas podejmowanych działań wspierających, co pozwala stwierdzić, czy były one adekwatne do potrzeb dziecka, czy realizowane w sposób systematyczny i ciągły oraz czy przyniosły wymierne efekty w zakresie funkcjonowania edukacyjnego, społecznego i rozwojowego.

  Zgodnie z § 8 ust. 6 nowego Rozporządzenia w trakcie działań diagnostycznych wykonywanych
  w związku z oceną stosuje się narzędzia oparte na dowodach naukowych, których skuteczność została potwierdzona empirycznie, dostosowane do poziomu rozwoju poznawczego, percepcyjnego i komunikacyjnego dziecka lub ucznia.

  Kolejne regulacje

  W § 9 ust. 1 i 2 nowego Rozporządzenia wskazano obowiązki podczas wydania orzeczenia lub opinii dla dzieci i uczniów należących do mniejszości narodowych i etnicznych, społeczności posługującej się językiem regionalnym oraz dzieci i uczniów, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki. Rozporządzenie wymaga w takich przypadkach odpowiednio dostosowanych narzędzi diagnostycznych, w tym testów niewerbalnych oraz narzędzi kulturowo neutralnych. W toku wywiadów prowadzonych z dziećmi pochodzenia romskiego lub cudzoziemcami rekomenduje się zaangażowanie asystenta edukacji romskiej bądź osoby posługującej się językiem kraju pochodzenia dziecka.

  W § 10 nowego Rozporządzenia zawarto wymogi, które należy uwzględnić przy wydawaniu orzeczenia lub opinii w przypadku dzieci i uczniów niesłyszących oraz słabosłyszących. Zgodnie z tą regulacją w przypadku wydania orzeczenia lub opinii dotyczących dzieci i uczniów słabosłyszących i niesłyszących należy uwzględnić dodatkowo:

• charakterystykę kliniczną jednostki chorobowej: stopień i rodzaj uszkodzenia słuchu, ocenę funkcjonalną słyszenia,

• poziom komunikacji uwzględniający możliwości w zakresie komunikacji werbalnej i niewerbalnych metod komunikacji, w tym języka migowego i fonogestów,

• informację o sposobie komunikowania się z dzieckiem lub uczniem przez rodzinę,

• ocenę surdopedagogiczną i surdologopedyczną dziecka lub ucznia, opisującą sposób

  funkcjonowania dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce, w tym trudności w słyszeniu i rozumieniu komunikatów werbalnych oraz dostępie do podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów ćwiczeniowych.

  Dodatkowo należy dokonać oceny zasobów i barier środowiska przedszkolnego lub szkolnego,
  w tym czynników takich, jak: akustyka pomieszczeń, w których odbywają się zajęcia, cech akustycznych budynku i jego otoczenia, a także wyposażenia jednostki w urządzenia wspomagające słyszenie i odbiór treści audiowizualnych. Równie istotna jest dostępność usług wspierających komunikację, w tym sporządzania notatek, zapisu symultanicznego oraz tłumaczenia na język migowy.

  Wiele form dostosowania procesu edukacyjnego do potrzeb dziecka lub ucznia
  z niepełnosprawnością słuchu nie wymaga bowiem dodatkowych nakładów finansowych ani inwestycji ze strony szkoły. Do takich działań można zaliczyć m.in.:

• odpowiednie ustawienie ucznia w sali lekcyjnej, np. bliżej nauczyciela lub z dala od źródeł hałasu,

• zwracanie się do ucznia twarzą w celu ułatwienia odczytywania mowy z ruchu warg,

• stosowanie prostego i jasnego języka,

• zapewnienie ciszy podczas wypowiedzi,

• przekazywanie kluczowych treści również w formie pisemnej,

• a także umożliwienie korzystania z pomocy rówieśników.

  Z kolei w § 11 nowego Rozporządzenia znajdują się wytyczne dotyczące wydawania orzeczenia lub opinii w odniesieniu do dzieci i uczniów niewidomych oraz słabowidzących. Zgodnie z tą regulacją w przypadku wydania orzeczenia lub opinii dotyczących dzieci i uczniów słabowidzących i niewidomych należy uwzględnić dodatkowo:

• charakterystykę kliniczną jednostki chorobowej, parametry ostrości wzroku i pola widzenia z aktualną korekcją oraz rokowania,

• ocenętyflopedagogicznąopisującą:

  • sposób funkcjonowania dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub

    placówce, w tym trudności w realizacji zadań wzrokowych oraz w dostępie do

    podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów ćwiczeniowych,

  • ocenę indywidualnych potrzeb w zakresie adaptacji materiałów edukacyjnych

    i materiałów ćwiczeniowych, organizacji przestrzeni przedszkolnej lub szkolnej, wykorzystania pomocy optycznych i nieoptycznych oraz technologii wspomagających,

  • ocenę funkcjonalnego widzenia, obejmującą obserwację, w jaki sposób dziecko lub uczeń wykorzystuje wzrok w naturalnych zadaniach i codziennych czynnościach, w tym w warunkach typowych dla procesu edukacyjnego oraz aktywności życia codziennego;

• ocenę sprawności percepcyjnej zmysłów innych niż wzrok oraz ich współdziałania w procesach poznawczych, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystywanych mechanizmów kompensacyjnych,

• ocenę zasobów i barier środowiska przedszkolnego lub szkolnego, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb uczniów niewidomych i słabowidzących w zakresie:

  • wyposażenia w środki dydaktyczne i technologie wspomagające funkcjonowanie uczniów z dysfunkcją wzroku,

  • możliwości zapewnienia alternatywnych form dostępu do treści edukacyjnych
    i informacji organizacyjnych, w tym w formie audio, cyfrowej, brajlowskiej, a także zapewnienia wsparcia specjalistycznego.

Zgodnie z § 11 ust. 2 nowego Rozporządzenia badania diagnostyczne dzieci i uczniów niewidomych, stanowiące podstawę wydania orzeczenia lub opinii, powinny być dostosowane do możliwości percepcyjnych tych dzieci i uczniów przez zastosowanie metod opartych na pozostałych modalnościach zmysłowych, z wyłączeniem zmysłu wzroku.

Należy podkreślić, iż skuteczność wsparcia udzielanego dzieciom i uczniom z niepełnosprawnością wzroku zależy nie tylko od specjalistycznego wyposażenia i rozwiązań technicznych, lecz również od prostych działań możliwych do wdrożenia przez przedszkole, szkołę, placówkę lub ośrodek, niewymagających ponoszenia dodatkowych nakładów finansowych. Do takich działań należy m.in.:

• umożliwienie uczniowi słabowidzącemu zajmowania miejsca w sali dostosowanego do jego potrzeb wzrokowych, np. bliżej tablicy lub źródła światła,

• prezentowanie treści w sposób kontrastowy i uporządkowany,

• zapewnienie czytelnego i spokojnego układu materiałów edukacyjnych,

• ograniczenie bodźców rozpraszających,

• werbalizowanie informacji wizualnych, np. opisywanie treści graficznych lub przestrzeni,

• a także umożliwienie uczniom niewidomym korzystania z pomocy rówieśniczej lub wsparcia nauczyciela w orientacji przestrzennej.

  Terminy i warunki wydawania orzeczeń

  W § 13 i § 14 nowego Rozporządzenia określono terminy wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, które powinny być wydawane w terminie do 30 dni, a w przypadkach szczególnych – nie później niż w ciągu 60 dni od złożenia lub uzupełnienia wniosku. W przypadku indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego oraz indywidualnego nauczania określono, że terminy wydawania orzeczenia wynoszą do 14 dni.

  W § 16 ust. 2 nowego Rozporządzenia wskazano zakres treści, jakie powinno zawierać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Zgodnie z tą regulacją należy do nich m.in. diagnoza funkcjonowania dziecka lub ucznia, obejmująca opis przyczyn trudności w uczeniu się lub funkcjonowaniu psychospołecznym, z uwzględnieniem wpływu barier środowiskowych występujących w otoczeniu edukacyjnym i wychowawczym, a także określenie mocnych stron, uzdolnień oraz indywidualnych potrzeb dziecka lub ucznia wynikających z przeprowadzonej diagnozy.

  Orzeczenie powinno również wskazywać okres, na jaki orzeka się potrzebę kształcenia specjalnego, oraz zawierać zalecenia dotyczące warunków i form wsparcia adekwatnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dziecka lub ucznia. W ramach tych zaleceń uwzględnia się działania realizowane w toku bieżącej pracy dydaktycznej i wychowawczej, prowadzone we współpracy z rodzicami, zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, właściwe formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej, odpowiednie zajęcia socjoterapeutyczne, resocjalizacyjne lub rewalidacyjne. W treści orzeczenia należy ponadto uwzględnić wszystkie możliwe formy kształcenia specjalnego, począwszy od tej, która jest najkorzystniejsza dla danego dziecka lub ucznia.

  Należy również zwrócić uwagę na § 22 nowego Rozporządzenia, zgodnie z którym zespół, na wniosek wnioskodawcy, może wydać orzeczenie o braku potrzeby kształcenia specjalnego albo orzeczenie o braku potrzeby zajęć rewalidacyjno-wychowawczych również w przypadku zmiany okoliczności stanowiących podstawę wcześniejszego orzeczenia.

  Regulacja § 28 nowego Rozporządzenia umożliwia zespołowi orzekającemu wydanie opinii o braku potrzeby wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, także w przypadku zmiany okoliczności, na podstawie których wydano wcześniejszą opinię.

Odwołanie i przepisy przejściowe

Regulacja § 32 ust. 6 nowego Rozporządzenia wprowadza przepis wydłużający termin na rozpatrzenie odwołania przez kuratora do 21 dni. Nadmienić należy, że obecnie obowiązujące Rozporządzenie z 7 września 2017 r. przewiduje, że kurator oświaty rozpatruje odwołanie w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania. Ponadto przepis § 32 ust. 6 nowego Rozporządzenia nakłada na kuratora obowiązek poinformowania wnioskodawcy o terminie rozpatrzenia odwołania.

Odnośnie przepisów przejściowych należy przytoczyć § 33 ust. 1 nowego Rozporządzenia, zgodnie z którym poradnie, które nie były dotychczas wskazane przez kuratora oświaty na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów jako poradnie, w których działają zespoły wydające orzeczenia i opinie dla dzieci i uczniów niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących lub z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, dostosują nie później niż do dnia 31 sierpnia 2026 r. warunki działania do wydawania orzeczeń i opinii dla tych dzieci i uczniów, co obejmuje:

• posiadanie przez kadrę pedagogiczną poradni przygotowania w zakresie odpowiednim do oceny indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dzieci i uczniów odpowiednio niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących i z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,

• wyposażenie poradni w narzędzia diagnostyczne.

  W § 33 ust. 2 nowego Rozporządzenia przewidziano możliwość wcześniejszego wydawania orzeczeń i opinii przez zespoły działające w poradniach, które dostosowały wymagania przed 1 września 2026 r.

  Przepis § 33 ust. 3 nowego Rozporządzenia przewiduje z kolei, że poradnie, które już przed wejściem w życie nowych przepisów zostały wskazane przez kuratora oświaty jako właściwe do wydawania orzeczeń i opinii, mogą kontynuować swoją działalność w dotychczasowym zakresie do dnia 31 sierpnia 2026 r., zgodnie z obowiązującymi wcześniej zasadami. Poradnie te od dnia 1 września 2026 r. będą wydawały orzeczenia i opinie zgodnie z właściwością określoną w § 3 nowego Rozporządzenia, a więc dla dzieci i uczniów uczęszczających do przedszkoli, szkół i ośrodków, mających siedzibę na terenie działania poradni.

  Ważne!

  W § 34 nowego Rozporządzenia uregulowano zasady dotyczące wniosków o wydanie orzeczeń lub opinii złożonych przed dniem wejścia w życie nowego aktu prawnego. Wnioski te zachowują ważność i będą rozpatrywane na podstawie dotychczasowych przepisów. Warto jednak przypomnieć, że przewodniczący zespołu wzywa wnioskodawców do uzupełnienia wniosków o dane, o których mowa w §6 ust. 1 pkt 6 i 11 nowego Rozporządzenia i oświadczenia, o których mowa w §6 ust. 2 pkt 4 i 6 Rozporządzenia, a także dokumenty, o których mowa w §6 ust. 3 Rozporządzenia, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie nowego aktu prawnego.

  Z kolei regulacja § 35 Rozporządzenia stanowi, że z dniem wejścia w życie nowego aktu traci moc Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno- pedagogicznych.

  Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1043 ze zm.),

• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie

  orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych

  poradniach psychologiczno-pedagogicznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2061),

• Rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 428).